Goedemiddag allemaal,
Wat fijn om hier vandaag samen te zijn. We hebben net samen Bagasi gezien, en straks kijken we naar Afiba, de oudste vrouw van Suriname. Alleen dat al zegt veel. Over herinnering. Over leven. Over dragen. Over wie wij zijn, en waar wij vandaan komen.
Ik ben vandaag geïntroduceerd met een paar functies: voorzitter van Keti Koti Zeeland, preventiemedewerker bij Discriminatie.nl en lid van het directieteam van het KennisCentrum Slavernijverleden Zeeland.
Mooie functies. Mooie verantwoordelijkheden. Maar vandaag wil ik vooral zeggen: ik sta hier als een trotse Suri-Zeeuwse.
En dat voel ik ook echt zo. Trots op mijn roots. Trots op mijn gemeenschap. Trots op mijn geschiedenis. En trots dat ik hier, op dit podium, iets mag zeggen op deze bijzondere middag.
Ik ben Film by the Sea daar oprecht dankbaar voor. Voor het vijfde jaar op rij bieden jullie ons een podium. Een plek waar Surinaamse verhalen gehoord mogen worden. Waar ruimte is voor herinnering. Waar ruimte is voor erkenning. En daar ben ik oprecht dankbaar voor.
Ik wil ook alle vrijwilligers van Keti Koti Zeeland noemen. Mensen die het hele jaar door meewerken. Die niet alleen vandaag komen helpen, maar door het jaar heen blijven opstaan voor aandacht, verbinding en bewustwording. Straks deel ik samen met hen de goodiebags uit. Een klein gebaar misschien, maar met een grote betekenis. De inhoud komt van FBTS, Keti Koti Zeeland en Discriminatie.nl. En dat laat mooi zien: we doen dit samen.
Wat mij vandaag opnieuw raakt, is hoe belangrijk het is om te blijven kijken naar het slavernijverleden en het koloniaal verleden. Niet om in pijn te blijven hangen. Maar omdat wat niet erkend wordt, vaak blijft doorwerken.
En ik vind het ook belangrijk om te zeggen: onze geschiedenis begint niet bij slavernij. Er waren al duizenden jaren vóór onze jaartelling sterke Afrikaanse beschavingen. Beschavingen met kennis, met cultuur, met kracht, met waardigheid. En dat hoort óók bij ons verhaal. Dat hoort ook bij de trots die wij mogen voelen.
Want ja, er is vierhonderd jaar onmenselijke behandeling geweest van mensen die op mij lijken. Vierhonderd jaar waarin mensen zijn vernederd, uitgebuit en ontkend. Maar die vierhonderd jaar zijn niet ons hele verhaal. Ze maken niet uit wie wij in onze kern zijn. En juist daarom is het zo belangrijk dat we blijven spreken over heling.
Ik voel steeds sterker: heling is niet alleen nodig voor zwarte mensen, die leven met de gevolgen van dat verleden. Ook witte mensen moeten daar zelf aan werken. Niet door te zeggen: ik heb het niet gedaan, ik heb er niets mee te maken. Want juist in die geschokte ontkenning spreekt het trauma.
Heling begint juist in het gesprek. In het durven luisteren. In het durven erkennen. In het durven zeggen: ik zie jou. Ik zie wat dit verleden gedaan heeft. En ik zie dat jij geen vreemde bent. Geen gevaar. Geen kwaad. Jij bent een mens. Iemand die onvoorwaardelijk Nederlander wil zijn. Onvoorwaardelijk mens wil zijn. En precies dáár begint herstel. In herkenning. In erkenning. In het echt zien van de ander.
Het KennisCentrum Slavernijverleden Zeeland is voor mij een Zeeuws antwoord op wat Rutte ooit “de komma” noemde. Want een komma zegt: het verhaal is nog niet af. Er komt nog een zin. Er komt nog een vervolg. En dat vervolg willen wij helpen schrijven. Een vervolg waarin ruimte is voor onderzoek, voor educatie, voor ontmoeting en voor begrip.
Discriminatie.nl helpt ondertussen om woorden te geven aan wat vaak zo moeilijk te benoemen is. Dat gevoel dat je niet helemaal wordt meegenomen. Niet helemaal wordt geloofd. Niet helemaal wordt gezien. En daarom zeggen wij: meld het wel. Ook als het niet over jezelf gaat. Juist dan. Want door te melden geef je iemand anders erkenning. Je geeft iemand het gevoel: ik word gezien. Ik word gehoord. Ik besta.
En dan Keti Koti. Keti Koti betekent: gebroken ketenen. Maar gebroken ketenen betekenen niet dat de gevolgen verdwenen zijn. Daarom trekken wij de levende getuigen van dit verleden naar de voorgrond. De mensen die die geschiedenis nog met zich meedragen, in hun lichaam, in hun families, in hun herinnering. Niet bij de haren, maar wel bij de hand. Met respect. Met liefde. Met waardigheid.
Want de ketenen zijn verbroken. Maar de verbinding tussen zwart en wit bestaat nog altijd. En het is aan ons om die verbinding opnieuw te maken. Niet vanuit schuld. Maar vanuit waarheid. Niet vanuit afstand. Maar vanuit liefde. Niet alleen met woorden. Maar met daden. Met kennis. Met moed.En misschien is dat wel de echte opdracht van deze middag: dat we niet alleen kijken naar wat pijn deed, maar ook naar wat ons draagt. Niet alleen naar wat ons is afgenomen, maar ook naar wat altijd is blijven bestaan. Kracht. Waardigheid. Menselijkheid.
Ik hoop dat Bagasi nog even in ons blijft doorwerken. Dat Afiba ons raakt. En dat we hier vandaag niet alleen luisteren, maar ook werkelijk iets meenemen: meer begrip, meer erkenning, meer verbondenheid.
Dank jullie wel.
